Make your own free website on Tripod.com

 

1.4.1.   Toprak Analizleri

 

            Topraklar içeriğinde bulunan besin maddelerini bitkiye verebilme yetenekleri açısından büyük farklılıklar gösterirler. Ancak bu varyasyonlar elementlerin topraktaki toplam konsantrasyonları ile bağlantılı değildir. Toprak analizleri bu nedenle besin maddelerinin topraktan alınabilir miktarlarını ölçmelidir.

 

            Bitkiler besin maddelerini toprak solüsyonundan alırlar fakat bu alınabilen miktarlar çok farklılıklar gösterir. Kalsiyum, toprak solüsyonunda hakim bir katyondur. Bunu K+, Mg2+ ve Na+ takibeder. Toprak solüsyonunda önemli anyonlar ise NO3-, Cl-, SO42-, HCO3- ve fosfatlardır. Bunların topraktaki konsantrasyonları zaman ve toprak tiplerine göre önemli farklılıklar gösterir. Fosfat konsantrasyonu daima düşüktür.

 

            Toprak Örneği Alma Araç ve Gereçleri :

 

            a) Toprak burgu aleti (Dutch auger)

            b) Kova

            c) Örnek torbası (içi naylon dışı kağıt)

 

            Toprak Örneği Analizinde Amaçlarına Göre Derinlikler :

 

            1. Fosfor (P) ve Potasyum (K) : 20 cm

            2. Tuzluluk (EC) : 0-20 cm, 20-40 cm, 40-60 cm.

            olmak üzere üç derinlik. Her derinlik ayrı bir numara ile işaretlenir ve ayrı ayrı analiz edilir. Ancak seracılık için 20 cm derinlik yeterlidir.

           

            Toprak Analizinde Amaç, Ürünler ve Zamanlama İlişkileri

 

 

ÖRNEK ALMANIN AMACI

ÜRÜNLER

ÖRNEKLEME ZAMANI

 

 

 

DİKİM ÖNCESİ TABAN GÜBRELEMESİ

Tarla ürünleri

Sebzeler

Çiçekler

Gübreleme zamanından 1  ay önce

 

 

Pamuk

Tohum ekiminden önceki ilkbahar veya sonbahar

ÜST GÜBRELEME İÇİN TOPRAK VERİMLİLİĞİNİ TESPİT

Entansif ürünler

Çiçekler

Sebzeler

Yetiştirme mevsimi boyunca 3-5 haftada bir

 

TOPRAK TUZLULUĞU İÇİN

Entansif ürünler

Yetiştirme mevsimi öncesi ve süresince

 

            Cetvel  1.12 : Toprak Analizinde Örnek Alma Amacı, Ürün ve Örnekleme Zamanları

 

 

Toprak Analizi İçin Örnek Alma Talimatı

 

            1. Gübrelemeye  esas olacak toprak analizi için örnekler 20-30 cm'ye kadar derinlikteki  toprak üst katmanından  alınır.

            2. Toprak örnekleri için sondajlar, damla sulama borusu boyunca damlatıcı (meme) ile bitki arasında ve bitkiye daha yakın bir yerden olmak üzere 25 cm toprak derinliğine yapılır.

            3. Alınan örneğin 3-5 cm'lik üst tabakası atılır. Kalan kısmı torbaya konur.

            4. Bu şekilde 20-25  sondaj yapılır. En az 1 kg civarında toprak özel torbalara konur.

            5. Toprak örneği etiketine üretici, bayi, bölge, çeşit ismi ile örnek alma ve dikim tarihi yazılır.  Bitki sağlığı sulama vb. bilgilerin de belirtilmesi tavsiyeye yararlı bilgilerdir.

            6. Örnekler en geç 48 saat içinde laboratuvara ulaştırılır.

 

            Toprak Analizi İçin Örnek Alırken Dikkat Edilecek Hususlar

 

            1. Örnekler diagonal bir hat üzerinden 1 veya 2 yönden yürünerek ve tesadüfi olarak alınmalıdır.

            2. Aynı sıranın üzerinden hiç bir zaman örnekleme yapılmamalıdır.

            3. Damla sulama ile sulanan ürünlerde yetiştirme mevsimi boyunca örneklemeyi daima damlatıcının çevresindeki ıslak zondan, damlatıcılardan 15 - 20 cm uzaktan ve boru hattı üzerinden yapmalıdır.

            4. Bitki sıra arasından hiç bir zaman örnek alınmamalıdır.

            5. Mevsim boyunca tekrar edecek örneklemeler aynı sıralardan alınmalıdır.

 

            Toprak Analiz Sonuçlarını Tavsiyeler İçin Değerlendirme

 

            Eğer ürünlerin özel referansları kendi bölümlerinde belirtilmemişse bu takdirde aşağıdaki referans cetvelini bir klavuz olarak kullan.

 

 

SATÜRASYON ÇAMURU (S.P.) %

 

 

 

 

 

 

 

Analizler

Değerlendirme

80

70

60

50

40

30

25

 

E.C.

Düşük

<1.2

<1.0

<0.8

<0.75

<0.6

<0.45

<0.37

 

(1 : 1)*

Normal

1.2-2

1-1.8

0.9-1.5

0.76-1.35

0.6-1.0

0.45-0.75

0.37-0.62

 

 

Yüksek

2.1-2.4

1.81 - 2.1

1.51 - 1.8

1.36 - 1.5

1.0 - 1.2

0.75 - 0.9

0.63-0.86

 

 

Çok yüksek

>2.4

>2.2

>1.8

>1.5

>1.3

>0.9

>0.85

 

N-NO3

Çok düşük

<20

<20

<15

<12

<10

<8

-

 

(A.E) **

Düşük

20 - 40

20 - 35

15 - 30

12 - 25

10 - 20

8 - 15

-

 

 

Normal

40 - 80

35 - 70

30 - 60

25 - 50

20 - 40

15 - 30

-

 

 

Yüksek

80 - 100

70 - 90

60 - 75

50 - 62

40 - 50

30 - 40

-

 

 

Çok yüksek

>100

>90

>75

>62

>50

>40

-

 

Mg (1:1)*

Normal

40 - 48

35 - 42

30 - 38

25 - 30

20 - 40

15 - 18

-

 

Ca (1:1)*

Normal

80 - 120

70 - 105

60 - 90

50 - 75

40 - 60

33 - 45

-

 

                ( * )  Analiz, 1 : 1 Exstraktına göre (1 kısım toprak, 1 kısım su)

                (**)  Analiz, "Sulandırılmış (1:5) Ekstrakt" Metoduna  (1 kısım toprak, 5 kısım su) göre         

Cetvel  1.13 : Bazı Toprak Analizi Sonuçlarının Referans Değerleri.

 

 

 

 

TOPRAK VE/VEYA SU ANALİZLERİ

REFERANS DEĞERLERİ

 

Toprakta Fosfor (P2O5) Analizi

(Olsen-bikarbonat exstraktı)

20 - 30 ppm

 

Toprakta Potasyum (K2O) Analizi

(CaCl2) extraktı

30 - 60 ppm

Toprak ve Suda Klor (Cl) Analizi

(1:1 extarktına göre)

175 - 213 ppm

Toprak ve Suda Bikarbonat (HCO3) Analizi

(1:1 extraktına göre)

2.5 - 5 meq/lt *

Toprak ve Suda Sülfat (SO4) Analizi

 

30 - 40 ppm

              ( * ) Sulama suyu için 1/2 'si alınır.

            Cetvel 1.14 : Toprak ve Suda Fosfor (P2O5), Potasyum (K2O), Klor (Cl), Sülfat (SO4) ve Bikarbonat (HCO3) Analizleri İçin Referans Değerler.

 

            - Toprak analizi sonuçlarına göre bulunan EC değerleri düşük ise, ya su dozu yüksek veya gübreleme dozu düşüktür veya her ikisi birden etkilidir.

            - (EC) Yüksek bulunmuşsa ya su dozu düşük ya da sudaki gübre miktarı yüksektir. Bu takdirde "Toprak Yıkaması" önerilir.

            - Hollanda ve İsrail'de toprak S.P. sine bakılmadan :

                        Mg-      : 50 - 60 ppm

                        Ca        : 100 - 150 ppm normal değerler olarak kabul edilir.

 

            Sera Topraklarının Nitrat İçeriğinin Değerlendirilmesi

 

            Seracılık gibi entansif tarımda azot (N) büyük miktarlarda kullanılır. Bu nedenle azot noksanlığı nadiren görülür. Açık tarla veya bağ-bahçe tarımında, azot noksanlığının toprak analizi yoluyla tayini çok belirleyici değildir. Ancak seracılıkta toprakta azotun durumunu belirlemek açısından önemlidir. Sera topraklarında NH4, çok çabuk bir şekilde NO3 formuna dönüşür. Bu nedenle genellikle analizi istenmez. Sera topraklarında analizi yapılan nitrat azotunun değerlendirilmesinde aşağıdaki tablodan yararlanılabilir.

 

NO3-N

(ppm)

DEĞERLENDİRME

 

0 - 25

Bütün sera ürünleri için düşük

26 - 50

Krizantem ve marul için yeterli

51 - 100

Domates, Hıyar ve Krizantem için yeterli

101 - 150

Karanfil için yeterli

151 - 250

Mineral topraklarda yetişen pek çok bitki  için gereksiz derecede yüksek

251 - 350

Mineral topraklarda yetişen bitkiler için çok yüksek pit topraklarda yetişen bitkiler için yeterli

350 den çok

Bütün ürünler için çokyüksek

 

            Cetvel 1.15 : Sera topraklarında nitrat analizinin değerlendirilmesi.