Make your own free website on Tripod.com

16.0.    MUZ (Musa Spp.)

 

16.1.    BİTKİNİN GENEL TANIMI

 

            Kök Sistemi : Muz bitkisi çok kısa toprak altı rizom sistemine sahip otsu bitkilerin en büyüğüdür. Muzun kök sistemi oldukça yüzeyseldir. Köklerin büyük bir kısmı 40 cm. toprak derinliğinin altına inmez. Toprak altı kök sistemi kısmen rizom kısmen yumru şeklindedir.

 

            Gelişme : Toprak altı rizom veya yumrularından yeni sürgünler meydana gelir. Yaprak saplarından herbiri birbirinin üstünde gelişerek gövdeyi oluşturur. Bir gövde üzerinde normal olarak 30 yaprak meydana gelir. Daha sonra gövdenin içinden gelişen çiçek salkımı yaprak sapından olmak üzere gövdeden doğum yapar. İlk 5 ile 15. çiçek grupları dişi niteliktedir. takibeden çiçek grupları polen taşıyan stamen çiçeklerdir. Çiçek salkımı, doğumu takiben aşağı doğru kıvrılır.

             Kültürü yapılan çeşitlerde gövde 2 - 8 metreye kadar büyüyebilir.

 

            Meyve Tutumu ve Olumu: Genellikle çiçek salkımının çıkışından 90 - 120 gün sonra (Bu iklime bağlı olarak 80 - 120 günde olabilir.) meyveler yeterince şişmeye başlar.Bu safhada ana bitki görevini tamamlamıştır ve sonraki yetiştirme dönemi için yeni genç sürgünlerin seçimine geçilir. 

            Meyve salkımları (Hevenk) meyveler tam dolgun döneminde ancak henüz yeşil iken hasat edilir.  

            Erken olgunlaşan muz meyve salkımları genellike düşük kaliteli olarak kabul edilir. 

            Yeşil olarak hasat edilen meyve salkımları 16 °C civarındaki depolara konur. 16 °C'de yaklaşık 3 gün içinde meyveler sararmaya başlar.

 

16.2.    YETİŞME KOŞULLARI

 

            Toprak : Muz bitkisi, kök sisteminin zayıflığı nedeniyle hafif toprakları sever. Aktif kök sisteminin bulunduğu toprak katmanının sertleşmesinden kaçınmalıdır. Aksi takdirde kök sisteminin  gelişmesi önemli derecede sınırlanmış olur. Optimum toprak pH'sı 6-7.5 arasındadır.

 

            Sıcaklık : Gelişme sıcaklığı sınırı 16 °C'dir. Bu sıcaklığın altında meristem dokusu dormant hale geçer. Sıcaklık 20 °C'ye ulaşmadıkça yeni yaprak gelişmesi hız kazanmaz. Bitki 12 °C'nin altındaki sıcaklıklara ciddi bir zarar riski göstermeden tahammül edemez. Optimum sıcaklık aralığı 25 - 30 °C arasındadır.

 

16.3.    YETİŞTİRME TEKNİKLERİ

 

16.3.1. Toprak Hazırlığı :

 

            Dikimden önce derin sürüm ve drenaj iyi bir yetiştiricilik için zorunludur. Nematod muzda yaygın bir zararlıdır. Yeni plantasyonlardan önce bir risk söz konusu ise toprak dezenfektanı kullanılmalıdır.

 

16.3.2. Dikim ve Dikim Sıklığı :

 

            Dikim sıklığı 200 - 250 adet/dekara yeni sürgün şeklindedir. Bir kaide olarak yeni sürgünler Mayıs ayına kadar ana bitki üzerinde bırakılmaz. Bu tarihten sonra meydana gelecek genç sürgünler yeni plantasyon için yeterli sayıda olacaktır.

 

            Normal bitki popülasyonu 140 - 250 arasındadır. Her ana bitki için 2 - 3 adet genç sürgün bırakılır.

 

16.3.3. Gübreleme :

 

            Muz, damla sulama veya yağmurlama yoluyla gübrelendiğinde normal olarak 4.5 - 5 ve hatta daha fazla verim verebilir. 1 ton orta büyüklükte muz meyvesi topraktan; 

 

                                   Azot (N)                      : 1 -2 kg

                                   Fosfor (P2O5)             : 0.5 kg

                                   Potasyum (K2O)         : 5 - 7 kg

                                   Kalsiyum (CaO)          : 0.2 - 0.4 kg

                                   Magnezyum (MgO)     : 0.3 - 0.5 kg

            olarak besin maddesi tüketir. 

            Sulama suyundaki  azot konsantrasyonu m3'de 200 gramı geçmemelidir. 

            Toprak ve yaprak analizi iyi bir gübre uygulaması yapmak için oldukça yardımcı araçlardır.             

            Üç ana elementin  muz yapraklarındaki optimal düzeyleri ise aşağıdaki gibidir:

           

                        Azot (N)                      : % 2.0 - 2.8

                        Fosfor (P2O5)             : % 0.18 - 0.25

                        Potasyum (K2O)         : % 3.0 - 4.0

 

16.3.4. Sulama :

 

            Muz bahçeleri salma, yağmurlama ve damla sulama yoluyla sulanmaktadır. Muz bahçelerinin sulamasında önemle bilinmesi gereken nokta çok yüzeysel olan bu bitkinin köklerinin gereksinimi olan suyun % 80'ini 45 cm. ye kadarki toprak derinliğinden aldığıdır.  (Bkz. Cetvel 16.1.)

 

 

 

SU TÜKETİMİ %

 

DERİNLİK cm.

30

30

23

17

0 -15

15 - 30

30 - 45

45 - 60

 

 

            Cetvel 16.1. : Muz Bitkisinin Değişik Toprak Derinliklerinden Aldığı Su Yüzdesi 

 

            Damla sulama, yağmurlama ve salma sulama yöntemleri arasında su tüketimleri açısından büyük bir farklılık vardır.

            (Bkz. Cetvel 16.2.) 

 

 

DAMLA SULAMA

YAĞMURLAMA

SULAMA

SALMA

SULAMA

 

m3/Dk/su

 

3000

 

3800

 

5000

 

 

            Cetvel 16.2.  : Damla Sulama, Yağmurlama ve Salma Sulama Sistemlerine Göre Muzun Su Tüketimi

 

            Muz bahçesinde Akdeniz İklimi koşullarında aylara göre su tüketimi ise ağıdaki gibidir. (Bkz. Cetvel 16.3.)

 

 

Nisan

Mayıs

Haziran

Temmuz

Ağustos

Eylül

Ekim

 

 

m3/Dk/gün

 

 

3

 

5

 

6

 

8

 

8.5

 

8.5

 

6.5

 

            Cetvel 16.3. : Muzda aylara göre su tüketimi.

 

            Araştırma sonuçları muz sulamasının geceleyin yapılmasının daha iyi sonuçlar verdiğini göstermiştir. Tavsiye edilen sulama aralığı haftada bir yerine 3-4 günde bir yapılanıdır.

           

            Damla sulamada 2 hat tavsiye edilmektedir.  Damla sulama sistemi yağmurlamaya göre hasat ve olgunlaşmada daha erkencilik sağlar. Meyve kalitesi bakımından yağmurlama sulama daha iyi sonuçlar vermektedir.

 

16.4.    MUZDA SEKONDER ve MİKRO ELEMENTLERİN ÖNEMİ

 

            Azot ve potasyumdan sonra magnezyum önemli 3. elementtir. Bu elementi fosfor, kalsiyum ve bazende kükürt izler.

 

            Muz bitkisi sık sık mikro element noksanlıklarnıdan zarar görür. Çinko noksanlığı son zamanlarda önemli bir noksanlık haline gelmiştir. Çinkoyu sırasıyla mangan ve bor izlemektedir.

 

            Bakır noksanlığı bazen organik maddesi çok yüksek topraklarda gözükür. pH = 7.0'nin üzerindeki alkali topraklardada demir noksanlığı kendisini gösterir.

 

16.5.    GÜBRELEME TAVSİYELERİ

 

16.5.1. Yeni Plantasyonlardan Önce Taban Gübrelemesi :          

           

            Çiftlik gübresi dikimden önce 5 - 10 m3/dekara olmak üzere toprağa karıştırılabilir. Takibeden her gelişme sezonu boyunca 5 m3/dekara şeklinde devam eder.

 

                                   Azot (N)                      : 20 - 30 kg/dk

                                   Fosfor (P2O5)             : 15 - 20 kg/dk

                                   Potasyum (K2O)         : 35 - 50 kg/dk

            civarında bir gübreleme yapmak gerekir.

 

16.5.2. Fertigasyon (Bkz. Cetvel 16.4.)

 

 

 

Mayıs

Haziran

Temmuz

Ağustos

Eylül

Ekim

 

2 : 1 : 4 NPK

Yeni Bahçe

 

-

 

80:40:160

120:60:240

120:60:240

40:40:160

-

ppm/Dk/Gün

Meyve

Veren Bahçe

80:40:160

160:90:320

210:110:420

210:110:420

160:90:320

80:40:160

 

            Cetvel 16.4.Muzda Fertigasyon.       

 

 

16.6.    MUZDA ÖNEMLİ HASTALIKLAR

 

 

HASTALIK

ETMEN

NEDEN ve FAKTÖRLER

 

Solgunluk

Fusarium oxysporium

- Bulaşık bitki

- Bulaşık toprak

- Yüksek toprak sıcaklığı