Make your own free website on Tripod.com

6.0.      ÇİLEK (Fragaria x ananassa Dutch)

 

6.1.      BİTKİNİN GENEL TANIMI

 

            Kök Sistemi : Çilek kısa bir rizom sistemine sahip bir bitki olup bu rizomdanuzun  yaprak sapları ve kılcal kökler  çıkar.

           Kılcal kökler toprakta 25 - 30 cm. derinliğe kadar  gider. Köklerin % 70'ı  toprağın ilk 7 cm.lik üst tabakalarında bulunur.

           Kalan % 90'ı ise yaklaşık 15 cm. lik toprak derinliğine yerleşir.

 

            Gelişme : Uzun  fotoperiyot ve yüksek sıcaklıklar vejetatif gelişmeyi teşvik eder ve stolon oluşmasını sağlar.

            Çiçek tomurcuklarının gelişimi ise, eğer bitki vejetatif gelişme için yeterli bir atak yapmışsa nispeten kısa fotoperiyotta oluşur.

 

            Çeşitler : Seracılıkta çeşitlerin sınıflandırılması fotoperiyot ve ısı isteklerine göre üçe  ayrılır:

 

            a) Kısa gün çeşitleri      : Tioga, Aliso 

            b) Uzun gün çeşitleri     :  

            c) Nötr gün çeşitleri      : Pajaro, Douglas. Bu çeşitler Akdeniz iklimine oldukça iyi  adapte olmuşlardır.

 

6.2.      YETİŞME KOŞULLARI

 

            Toprak : Kök bölgesindeki toprak organik maddece zengin ve pH bakımından 5.5-6.0  civarında olmalıdır.

 

            Toprak üst tabakalarının en az 40 - 50 cm.lik kısmı hafif olmalıdır. Çilek toprak tuzluluğuna oldukça duyarlı bir bitkidir.

 

            Sıcaklık : Çilek gelişmesinde gün uzunluğu ile sıcaklık arasında önemli bir ilişki vardır.

            Yüksek sıcaklıklar bazen Ekim ayı gibi kısa gün döneminde dahi stolon gelişmesini devam ettirebilir.

 

            6 - 7 °C civarında vejetatif gelişme durur.

            Optimal gelişme (gece)             : 10 -13 °C

            Optimal gelişme (gündüz)         : 18 - 22 °C

 

6.3.      YETİŞTİRME TEKNİKLERİ

 

6.3.1.   Toprak Hazırlığı ve Sterilizasyonu :

 

            Ağır topraklarda en az 50 - 60 cm.lik toprak tabakası çok iyi işlenmeli ve 40 - 50 cm.lik kısmı kumla hafifletilmelidir. 

            Başta metil bromid olmak üzere diğer toprak dezenfektanları ile toprak sterilizasyonu,

            özellikle Phytophtora cactorum  hastalığını önlemek açısından zorunludur.

 

6.3.2.   Dikim ve Dikim Sıklığı :

 

            Dikim yoğunluğu m2'de 6 - 8 /bitki civarındadır. Sıralar arasında 30 cm ve sıra üzeri  bitkiler arasında 15 cm. aralık bulunmalıdır.

 

6.3.3.   Dikim Yatağının Polietilen ile Malçlanması :

 

            Dikim yatakları mutlaka siyah  polietilen plastik ile malçlanmalıdır. P.E. film kalınlığı 0.05 - 0.10 mm olmalıdır.

            Aksi takdirde yabancı ot kontrolu için herbisit kullanımına gerek vardır.

 

6.3.4.   Akdeniz Bölgesi Seracılığında Çilek Yetiştirme Devreleri :

 

            Dikim Haziran - Eylül arasında yapılabilir. Soğuk bölgeler erken ve sıcak bölgeler geç dikimi tercih etmelidir.  Erken dikimler bitkide "rozetleme" ye neden olur. Bu da erken sonbaharda görülür.  Geç dikimde ise çiçeklenme soğuk periyotda meydana gelir ve hasad dönemi çok kısadır.

 

6.3.5.   Gübreleme :

 

            Çilek yüksek besin maddesi absorbsiyonuna sahip bir kültür bitkisidir. 1 ton meyve üretimi halinde topraktan tüketilen besin maddeleri:

                                   Azot (N)                      : 1 kg

                                   Fosfor (P2O5)             : 1 kg

                                   Potasyum (K2O)         : 4 kg

 

            İlk gelişme döneminde çilek azot gübrelemesine oldukça duyarlıdır. Bu nedenle dikimden itibaren ilk 2-3 hafta süresince üst gübrelemeye gerek yoktur.

 

            Önemli Not    : Çilek bitkisi kök çevresinde suyun daima alınabilir durumda olması gerekmektedir. Aksi takdirde azot, fosfor ve potasyumun alınabilirliği de önemli derecede sınırlanır.

 

6.3.6.   Sulama

 

            Yaz dikimleri sırasında sıcaklığı düşürmek amacıyla yağmurlama sulama kullanılmalıdır. Damlamaya çiçeklenme ile birlikte geçilmelidir. Suyun bitki kök çevresinde alınabilirliğinin daima yüksek olması gerekmektedir. Bir üretim döneminde bazı faktörlere bağlı olarak değişmeler olmakla birlikte 300 - 900 ton/dk arasında su tüketilir. Yüzeysel kök sistemi nedeniyle çilek her 2 - 3 günde bir sulama yapılmalıdır.  

 

  

6.4.      GÜBRELEME TAVSİYELERİ

 

6.4.1.   Taban Gübrelemesi :

 

            Daha önce üretim yapılmamış topraklara 3-4 ton/dk ve eski üretim alanlarına ise  1-2 ton/dk olmak üzere çiftlik gübresi 2 -3 ay önceden toprağa karıştırılır.

 

            Eğer herhangi bir toprak analizi yoksa taban gübresi olarak;

                                   Fosfor (P2O5)              : 37.5 kg/dk

                                   Potasyum (K2O)         : 12 kg/dk  tavsiye edilebilir.

 

6.4.2. Üst Gübreleme :

 

 

Gelişme dönemi

Gelişme dönemi

Soğuk dönem

Yüksek verim dönemi

Sıcak dönem

 

Geçen Süre (gün)

Azot (gr/dk/gün)

NPK

Kalsiyum ppm

Doz  (ppm/dk/gün)

20 - 40

90

2:1:2

100

90:60:90

41 - 60

180

2:1:2

200

180:90:180

61 - 90

70

2:1:3

300

70:45:115

91 - 120

180

2:1:3

300

180:90:210

121 - 150

120

1:1:4

-

120:90:420

 

           

            Cetvel 6.1 : Üst Gübreleme     

 

6.4.3.   Çilekte Toprak Analizini Değerlendirme (1:1 metoduna göre)

 

 

Sp % 30

Sp % 40

Sp % 50

 

N           P           K      

N            P             K

N            P            K

Düşük

<30       <20       <30

  <40         <20        <30

  <50        <20     <30

 

Normal

30-45   20-30  30-50

40-60    20-30     30-50

50-75   20-30   30-50

 

Yüksek

 >50      >35      >55

  >65        >35         >55

  >80        >35     >55

 

 

 

            Cetvel 6.2 :  1:1 Metoduna Göre Toprak Analizinin Değerlendirilmesi

 

            N Sonuçları      : (mgr/kg kuru toprak, aqueous metodu)

            P Sonuçları      : (mgr/kg kuru toprak, olsen metodu)

            K Sonuçları      : (mgr/kg kuru toprak, Ca Cl2 metodu)

 

 6.4.4.   Yaprak Gübrelemesi :

 

            NP : Beyaz göz döneminde % 0.2 - 3 dozunda uygulanarak kuvvetli bir çiçek oluşumu sağlar ve çiçeklenmeye geçişi hızlandırır.  aynı zamanda gibberellinle birlikte iri dane ve sağlam meyve sapı oluşumunu teşvik eder.

            Kalsiyum Nitrat: Çiçeklenme  sonu ile birlikte % 0.5 dozunda uygulanarak bitkinin soğuk depolama ve nakliyeye dayanıklılığını artırır ve kurşuni küf çıkışını azaltır.

 

           Fe+ B : Büyüme ve yeşil göz döneminde % 0.5 dozunda uygulanarak çiçeklenmeyi ve çileğin meyve tutumunu artırır. Biçimsiz meyve sayısını azaltır.

 

6.5.      ÇİLEKTE HASTALIKLAR

 

 

HASTALIK

ETMEN

NEDEN ve FAKTÖRLER

 

Mildiyö

Phytophthora cactorum

- Bulaşık toprak

- Yüksek toprak rutubeti

   veya aşırı sulama

 

Antraknoz veya Yaprak lekesi

Mycosphaerellea fragariae

- Yüksek azot beslemesi

- Yüksek rutubet veya

   peryodik yağışlar

 

Kök boğazı çürüklüğü

Rhizoctonia

- Bulaşık toprak

- Derin dikim

- Serin ve rutubetli hava

   koşulları